MATUMIZI HOLELA YA DAWA ZA ANTIBIOTIKI YAMEENDELEA KUWA TISHIO KUBWA LA KIAFYA DUNIANI

Tafiti zinaonyesha kuwa zaidi ya asilimia 90 ya maduka ya dawa huuza antibiotiki bila agizo la daktari. Hali hii inasababisha wagonjwa wengi kutumia dawa vibaya, ikiwemo kuzitumia kwa magonjwa ya virusi ambayo hayahitaji antibiotiki, au kutozingatia dozi kamili. Matokeo yake ni kuongezeka kwa vimelea sugu vya maradhi visivyoitikia matibabu.

Shirika la Afya Duniani, WHO, linaeleza kuwa upinzani wa bakteria dhidi ya dawa ulichangia vifo vya zaidi ya watu milioni 4 mwaka 2019 pekee, huku zaidi ya milioni 1 wakipoteza maisha moja kwa moja kutokana na tatizo hilo. Wataalamu wanatahadharisha kuwa endapo hatua hazitachukuliwa sasa, vifo vinaweza kufikia milioni 10 kila mwaka ifikapo mwaka 2050.

Sekta ya mifugo pia imetajwa kuchangia zaidi ya asilimia 70 ya matumizi ya antibiotiki duniani, jambo linaloongeza kasi ya kuenea kwa usugu wa dawa. 

Jinsi Antibiotiki Zinavyotumika Kwenye Mifugo

Antibiotiki hutumika kwa wingi kwa:

• Kukuza ukuaji wa mifugo: wanyama hupata uzito haraka zaidi.

• Kuzuia magonjwa: hata pale ambapo wanyama hawana ugonjwa, dawa hutolewa kwa kinga.

• Kutibu magonjwa: endapo mifugo inapoumwa.

Hali hii inasababisha matumizi makubwa na mara nyingi yasiyo ya lazima ya dawa hizi.

Madhara kwa Binadamu

1. Usugu wa Bakteria (Antimicrobial Resistance)

• Matumizi kupita kiasi huacha bakteria wachache wenye nguvu zaidi. Hawa bakteria husambaa kwa binadamu kupitia chakula, maji au mazingira.

2. Kupungua Ufanisi wa Dawa kwa Wagonjwa

• Binadamu anapougua magonjwa sugu kama vile homa ya mapafu au maambukizi ya njia ya mkojo, antibiotiki za kawaida hazisaidii tena.

• Hii inaleta ulazima wa kutumia dawa ghali zaidi na zenye madhara makubwa.

3. Madhara ya Mabaki ya Antibiotiki

• Mabaki ya dawa kwenye nyama, maziwa au mayai huingia mwilini mwa binadamu.

• Hali hii huathiri bakteria wazuri wa utumbo na kupelekea matatizo ya kiafya.

Hatua za Kukabiliana na Tatizo

• Kudhibiti matumizi ya antibiotiki kwa mifugo na kuhimiza tiba mbadala za asili.

• Kuongeza usafi na taratibu bora za ufugaji ili kupunguza magonjwa.

• Kufuatilia kwa ukaribu mabaki ya dawa kwenye bidhaa za mifugo.

• Elimu kwa wafugaji na walaji kuhusu madhara ya matumizi mabaya ya antibiotiki.

Aidha, athari zake kiuchumi zinakadiriwa kugharimu dunia hadi trilioni kadhaa za dola katika miaka michache ijayo.

Mzigo wa Kiafya na Kiuchumi

• Wagonjwa wenye maambukizi sugu huhitaji muda mrefu hospitalini, gharama kubwa za dawa, na wakati mwingine upasuaji.

Wataalamu wa afya wanasema suluhisho lipo katika kudhibiti uuzaji holela wa dawa, elimu kwa wananchi, na ushirikiano wa kimataifa kupitia mpango wa “One Health” unaohusisha sekta za afya, kilimo na mazingira.